Tử vi đẩu số và âm dương ngũ hành liên quan thế nào?

Âm dương ngũ hành là bộ khung tư duy chung của nhiều môn học phương Đông, từ y học cổ truyền, phong thủy đến lịch pháp. Tử vi đẩu số cũng không ngoại lệ. Nhưng nhiều người học tử vi chỉ biết lờ mờ rằng “sao này hành Hỏa, cung kia hành Thủy” mà không rõ âm dương ngũ hành thực sự tham gia vào lá số ở những bước nào. Bài viết này chỉ ra từng chỗ cụ thể, từ lúc an sao đến lúc luận giải.

Tóm tắt

• Âm dương của can năm sinh kết hợp với giới tính quyết định chiều đi của đại vận, vòng Bác Sĩ và vòng Tràng Sinh.
• So âm dương của can năm với chi của cung Mệnh cho ra âm dương thuận lý hay nghịch lý.
• Ngũ hành nạp âm của can chi cung Mệnh cho ra cục, con số dùng để an sao Tử Vi và tính tuổi khởi đại vận.
• Mỗi sao, mỗi cung đều mang một hành; quan hệ sinh khắc giữa chúng là một lớp luận giải.

Âm dương trên lá số

Trong mười thiên can, Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm là dương; Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý là âm. Trong mười hai địa chi, Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất là dương; Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi là âm.

Âm dương nam nữ và chiều đi

Can năm sinh dương hay âm, kết hợp với giới tính, cho ra bốn trường hợp: dương nam, âm nam, dương nữ, âm nữ. Dương nam và âm nữ đi thuận, âm nam và dương nữ đi nghịch. Chiều này được dùng cho đại vận, cho vòng Bác Sĩ khởi từ Lộc Tồn, và cho vòng Tràng Sinh. Hỏa Tinh và Linh Tinh cũng an theo chiều này, một sao thuận, một sao nghịch. Bài âm dương nam mệnh, nữ mệnh là gì giải thích chi tiết.

Âm dương thuận lý, nghịch lý

Một phép so khác: lấy âm dương của can năm sinh đối chiếu với âm dương của chi cung Mệnh. Năm dương mà Mệnh ở cung dương, hoặc năm âm mà Mệnh ở cung âm, gọi là âm dương thuận lý; lệch nhau thì gọi là nghịch lý. Phép so này không phụ thuộc giới tính. Xem bài âm dương thuận lý, nghịch lý là gì.

Ngũ hành trên lá số

Năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ xuất hiện ở nhiều tầng khác nhau.

Hành của can và chi

Giáp, Ất thuộc Mộc; Bính, Đinh thuộc Hỏa; Mậu, Kỷ thuộc Thổ; Canh, Tân thuộc Kim; Nhâm, Quý thuộc Thủy. Về địa chi: Dần, Mão thuộc Mộc; Tỵ, Ngọ thuộc Hỏa; Thân, Dậu thuộc Kim; Hợi, Tý thuộc Thủy; Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thuộc Thổ. Vì mỗi cung ứng với một địa chi, mỗi cung trên lá số cũng mang một hành.

Bản mệnh: nạp âm của năm sinh

Mỗi cặp can chi năm sinh có một hành nạp âm, gọi là bản mệnh, như Hải Trung Kim, Lư Trung Hỏa, Đại Lâm Mộc. Đây là “mệnh” mà nhiều người quen gọi khi nói “tôi mệnh Kim”.

Cục: nạp âm của cung Mệnh

Cục được tính theo cùng nguyên tắc, nhưng dùng can chi của cung Mệnh thay cho năm sinh. Hành của nạp âm ấy cho ra năm loại cục: Thủy nhị cục, Mộc tam cục, Kim tứ cục, Thổ ngũ cục, Hỏa lục cục. Con số của cục dùng để an sao Tử Vi, xác định chỗ khởi vòng Tràng Sinh (Thủy và Thổ ở Thân, Mộc ở Hợi, Kim ở Tỵ, Hỏa ở Dần), và cho biết tuổi khởi đại vận đầu tiên. Bài cục là gì và cách tính nhanh cục đi sâu hơn.

Cục và bản mệnh sinh khắc

So hành của cục với hành của bản mệnh cho ra một trong năm quan hệ: cục sinh bản mệnh, bản mệnh sinh cục, cục khắc bản mệnh, bản mệnh khắc cục, hoặc cục hòa bản mệnh. Ví dụ, một người sinh năm Giáp Tý có bản mệnh Hải Trung Kim; nếu lá số là Thủy nhị cục thì Kim sinh Thủy, tức bản mệnh sinh cục. Cách đọc phổ biến coi cục sinh bản mệnh là thuận, bản mệnh phải sinh hay khắc cục là mình phải bỏ nhiều sức hơn. Đây là một lớp tham khảo, không quyết định cả lá số.

Hành của sao

Mỗi sao đều được gán một hành. Tử Vi thuộc Thổ, Thái Âm thuộc Thủy, Thái Dương thuộc Hỏa, Vũ Khúc thuộc Kim, Thiên Cơ thuộc Mộc, và cứ thế. Một số người dùng quan hệ giữa hành của sao và hành của cung để hiểu vì sao sao ấy sáng hay tối ở cung đó, hoặc để cân thêm khi luận giải. Bài ngũ hành trong tử vi là gì có danh sách và cách dùng.

Sinh khắc trong luận giải

Tương sinh là Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc. Tương khắc là Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Trong luận giải, quan hệ này được dùng để cân nhắc: sao được cung sinh thì thêm lực, sao bị cung khắc thì bớt lực, hai người có bản mệnh sinh nhau thì dễ hòa hợp hơn. Bài ngũ hành tương sinh tương khắc trong luận giải bàn cách dùng sao cho vừa phải.

Một lời nhắc về cách hiểu

Âm dương ngũ hành là một ngôn ngữ phân loại của người xưa, giúp sắp xếp sự vật thành những nhóm có quan hệ với nhau. Nó không phải là một lý thuyết vật lý. Hiểu nó như vậy, bạn sẽ thấy tử vi mạch lạc hơn: các quy tắc an sao không phải ngẫu nhiên, mà đi theo một logic nội tại khá nhất quán.

Hãy lập lá số để xem âm dương, bản mệnh, cục và quan hệ sinh khắc của chính bạn được ghi ở phần thông tin giữa lá số.

Nội dung mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.