Mai Hoa Dịch Số là gì? Cách lập quẻ theo giờ và theo số

Có những lúc một câu hỏi bỗng nảy ra: một tin nhắn bất ngờ, một cuộc hẹn sắp tới, một việc đang phân vân. Mai Hoa Dịch Số là phép lập quẻ Kinh Dịch dựa đúng vào khoảnh khắc ấy, chỉ cần thời gian hoặc một con số cộng vài phép chia đơn giản.

Bài viết này giải thích tinh thần “động tâm”, các công thức lập quẻ, cách đọc Thể và Dụng, quẻ hỗ và quẻ biến, rồi tính tay một ví dụ giả định từng bước.

Tóm tắt

• Mai Hoa Dịch Số tương truyền do Thiệu Khang Tiết đời Tống phát triển; quẻ được lập khi có “động tâm”.
• Quẻ có thể lập từ năm, tháng, ngày, giờ âm lịch, hoặc từ một con số kết hợp với giờ.
• Quẻ được đọc qua Thể (mình) và Dụng (việc), xét sinh khắc ngũ hành giữa hai bên.
• Quẻ hỗ gợi diễn biến ở giữa, quẻ biến gợi chiều hướng về sau.

Nguồn gốc và tinh thần “động tâm”

Tương truyền, Thiệu Khang Tiết (Thiệu Ung), một học giả đời Tống, là người phát triển phép bói này. Tên gọi “Mai Hoa” gắn với câu chuyện ông ngắm hoa mai, thấy chim sẻ tranh cành rồi rơi xuống, bèn lập quẻ từ chính thời khắc đó.

Tinh thần cốt lõi của Mai Hoa là “động tâm”: quẻ chỉ nên lập khi lòng thật sự có điều muốn hỏi, hoặc khi một sự việc khác thường khiến mình chú ý. Hỏi một việc nhiều lần là đi ngược tinh thần ấy. Muốn biết Kinh Dịch liên quan gì tới tử vi, bạn có thể đọc bài tử vi và Kinh Dịch liên quan gì không.

Bát quái và con số Tiên Thiên

Mỗi quẻ Dịch có sáu hào, đếm từ dưới lên, gồm hai quẻ đơn (quái): quẻ dưới là hào 1 đến 3, quẻ trên là hào 4 đến 6. Mai Hoa dùng số Tiên Thiên cho tám quẻ đơn:

Số	Quẻ	Hành
1	Càn	Kim
2	Đoài	Kim
3	Ly	Hỏa
4	Chấn	Mộc
5	Tốn	Mộc
6	Khảm	Thủy
7	Cấn	Thổ
8	Khôn	Thổ

Khi chia một tổng cho 8, số dư cho biết quẻ đơn; dư 0 thì tính là 8 (Khôn). Khi chia cho 6 để tìm hào động, dư 0 thì tính là hào 6.

Lập quẻ theo thời gian và theo con số

Theo thời gian, ta dùng bốn con số âm lịch:

• Y: số thứ tự của địa chi năm (Tý 1, Sửu 2, … Hợi 12);
• M: tháng âm lịch (tháng nhuận giữ nguyên số tháng);
• D: ngày âm lịch;
• H: số thứ tự của địa chi giờ (giờ Tý 1 … giờ Hợi 12).

Quẻ trên = (Y + M + D) chia 8 lấy dư. Quẻ dưới = (Y + M + D + H) chia 8 lấy dư. Hào động = (Y + M + D + H) chia 6 lấy dư. Thứ tự địa chi được giải thích ở bài địa chi là gì; ngày âm lịch tra ở lịch âm.

Theo con số N bạn chọn: quẻ trên = N chia 8 lấy dư; quẻ dưới = (N + H) chia 8 lấy dư; hào động = (N + H) chia 6 lấy dư.

Công cụ Mai Hoa cho bạn ba cách: lập quẻ theo giờ động tâm, theo một con số từ 1 đến 9 chữ số, hoặc theo một dãy số dài từ 4 đến 20 chữ số, ví dụ số sê-ri trên một tờ tiền. Với dãy số dài, công cụ tự làm phép tính.

Thể, Dụng và quan hệ ngũ hành

Trong hai quẻ đơn, quẻ không chứa hào động gọi là Thể, đại diện cho mình, người hỏi. Quẻ chứa hào động gọi là Dụng, đại diện cho sự việc, hoàn cảnh. Cách luận phổ biến xét ngũ hành giữa hai bên:

• Dụng sinh Thể: thuận lợi, có trợ lực.
• Thể khắc Dụng: khá tốt, việc thành nhưng phải bỏ công sức.
• Thể và Dụng cùng hành (tỷ hòa): suôn sẻ.
• Thể sinh Dụng: mình phải bỏ ra nhiều, dễ hao tổn.
• Dụng khắc Thể: kém thuận, cần thận trọng.

Sức mạnh của Thể còn được xét theo tháng, tính theo tiết khí: Thể gặp mùa của hành mình thì vượng hơn. Nếu bạn muốn ôn lại sinh khắc, xem bài ngũ hành trong tử vi.

Quẻ hỗ và quẻ biến

Quẻ hỗ lấy hào 2, 3, 4 làm quẻ dưới và hào 3, 4, 5 làm quẻ trên. Riêng Thuần Càn và Thuần Khôn không có hỗ riêng (“Càn Khôn vô hỗ”) nên lấy hỗ của quẻ biến. Quẻ biến là quẻ có được sau khi lật hào động: dương thành âm, âm thành dương.

Theo cách đọc phổ biến, quẻ chủ nói về lúc bắt đầu, quẻ hỗ gợi diễn biến ở giữa, quẻ biến gợi chiều hướng về sau; mỗi tầng đều được đối chiếu với hành của Thể.

Ví dụ giả định: tính tay một quẻ

Giả sử một người phân vân có nên tự đứng ra tổ chức buổi họp lớp cuối năm, và câu hỏi nảy ra vào giờ Tỵ, ngày 15 tháng 8 âm lịch, năm Thìn (thời điểm giả định).

• Y = 5 (Thìn), M = 8, D = 15, H = 6 (Tỵ).
• Quẻ trên: 5 + 8 + 15 = 28; 28 chia 8 được 3, dư 4 → Chấn.
• Quẻ dưới: 28 + 6 = 34; 34 chia 8 được 4, dư 2 → Đoài.
• Hào động: 34 chia 6 được 5, dư 4 → hào 4.

Quẻ chủ là Chấn trên, Đoài dưới: Lôi Trạch Quy Muội. Từ dưới lên, sáu hào là: dương, dương, âm (Đoài), dương, âm, âm (Chấn).

Hào 4 nằm ở quẻ trên, nên Chấn là Dụng (Mộc), Đoài là Thể (Kim). Kim khắc Mộc, tức Thể khắc Dụng: việc làm được nhưng mình phải bỏ công sức. Tên quẻ Quy Muội gợi chuyện cô gái về nhà chồng, nhưng Mai Hoa chủ yếu đọc qua sinh khắc giữa Thể và Dụng chứ không chỉ dựa vào tên quẻ.

Quẻ hỗ: hào 2, 3, 4 là dương, âm, dương → Ly; hào 3, 4, 5 là âm, dương, âm → Khảm. Quẻ hỗ là Khảm trên, Ly dưới: Thủy Hỏa Ký Tế. Với Thể Kim, Ly (Hỏa) khắc Thể, còn Thể sinh Khảm (Thủy): diễn biến giữa chừng có lúc căng và tốn sức.

Quẻ biến: lật hào 4 từ dương thành âm, quẻ trên thành âm, âm, âm → Khôn. Quẻ biến là Khôn trên, Đoài dưới: Địa Trạch Lâm. Khôn (Thổ) sinh Thể (Kim): chiều hướng về sau thuận hơn. Khôn còn là tượng của đám đông, gợi sự hưởng ứng của mọi người.

Thêm nữa, rằm tháng Tám thường rơi vào tháng Dậu theo tiết khí, mùa Kim vượng, nên Thể Kim có sức. Ghép lại: việc có thể thành nếu người này chịu bỏ công; giữa chừng có thể vướng lịch hẹn, tốn thời gian, nên chia việc cho vài người bạn và chốt lịch sớm.

Đặt câu hỏi và giới hạn của Mai Hoa

Hãy hỏi một việc cụ thể khi lòng thật sự quan tâm, và đừng lập lại quẻ cho cùng câu hỏi. Mai Hoa không dùng để quyết định chuyện sức khỏe, pháp lý hay đầu tư; những việc đó cần người có chuyên môn.

Mai Hoa cũng khác tử vi: lá số tử vi dựng từ ngày giờ sinh và nói về khuynh hướng lâu dài, còn một quẻ Mai Hoa chỉ trả lời cho một việc ở một thời điểm. Nếu thích cách lập quẻ bằng đồng xu, bạn có thể đọc tiếp bài gieo quẻ Lục Hào là gì.

Khi có một điều khiến bạn “động tâm”, hãy thử lập quẻ ở Mai Hoa Dịch Số: công cụ tính quẻ và diễn giải, còn bạn là người quyết định bước tiếp theo.

Nội dung mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.