Tam hợp, xung chiếu, nhị hợp là gì trong tử vi?

“Tuổi Tý hợp tuổi Thìn”, “năm nay xung tuổi”, “cung Mệnh được tam hợp chiếu”… Những cụm từ này xuất hiện liên tục khi nói về tử vi và tuổi tác. Chúng đều bắt nguồn từ một điều đơn giản: mười hai địa chi xếp trên một vòng tròn, và khoảng cách giữa hai chi trên vòng tròn ấy tạo ra các mối quan hệ khác nhau.

Bài viết giải thích bốn quan hệ cơ bản (tam hợp, xung chiếu, nhị hợp, tứ hành xung), rồi chỉ ra cách chúng được dùng trên lá số và khi xét tuổi.

Tóm tắt

• Tam hợp: ba chi cách nhau bốn bậc, tạo thành một tam giác đều trên vòng tròn.
• Xung chiếu (lục xung): hai chi đối diện nhau, cách sáu bậc.
• Nhị hợp (lục hợp): sáu cặp chi kết đôi; trên bảng lá số chúng nằm cùng một hàng ngang.
• Tứ hành xung: bốn chi tạo thành hình chữ thập, gồm hai cặp xung đan vào nhau.
• Trên lá số, tam hợp và xung chiếu là nền của cách đọc tam phương tứ chính; khi xét tuổi, đây là các yếu tố tham khảo, không phải lời phán.

Mười hai địa chi trên một vòng tròn

Mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi vừa dùng để đếm năm, tháng, giờ, vừa đánh dấu mười hai ô trên lá số tử vi. Trên bảng lá số, Tý nằm ở hàng dưới, các chi đi theo chiều kim đồng hồ: Dần ở góc dưới bên trái, Tỵ ở góc trên bên trái, Thân ở góc trên bên phải, Hợi ở góc dưới bên phải. Nếu chưa quen các chi, bạn có thể đọc bài địa chi là gì.

Vì là vòng tròn, mỗi chi đều có “hàng xóm” ở những khoảng cách cố định. Chính khoảng cách đó sinh ra các quan hệ dưới đây.

Bốn quan hệ cơ bản giữa các địa chi

Tam hợp

Ba chi cách nhau bốn bậc hợp thành một nhóm. Có bốn nhóm, mỗi nhóm thường gắn với một hành:

• Thân – Tý – Thìn (Thủy)
• Dần – Ngọ – Tuất (Hỏa)
• Tỵ – Dậu – Sửu (Kim)
• Hợi – Mão – Mùi (Mộc)

Tam hợp được xem là quan hệ hỗ trợ, cùng chí hướng, như ba người bạn đứng ở ba góc nhưng nhìn về một điểm.

Xung chiếu (lục xung)

Hai chi đối diện nhau trên vòng tròn, cách sáu bậc: Tý–Ngọ, Sửu–Mùi, Dần–Thân, Mão–Dậu, Thìn–Tuất, Tỵ–Hợi. Chữ “xung” dễ khiến người ta nghĩ đến đối đầu, nhưng trên lá số, “chiếu” còn có nghĩa là soi vào, tác động thẳng vào nhau. Cung đối diện là cung ảnh hưởng mạnh nhất đến một cung.

Nhị hợp (lục hợp)

Sáu cặp chi kết đôi: Tý–Sửu, Dần–Hợi, Mão–Tuất, Thìn–Dậu, Tỵ–Thân, Ngọ–Mùi. Một mẹo nhớ: trên bảng lá số, hai cung nhị hợp luôn nằm cùng một hàng ngang, đối xứng qua trục dọc của bảng. Nhị hợp thường được hiểu là quan hệ gắn bó, bổ trợ kiểu “đôi bạn”.

Tứ hành xung

Bốn chi tạo thành hình chữ thập, gồm hai cặp xung đan vào nhau: Tý–Ngọ–Mão–Dậu, Dần–Thân–Tỵ–Hợi, Thìn–Tuất–Sửu–Mùi. Quan hệ này thường được nhắc khi xét tuổi, được xem là dễ bất đồng hơn tam hợp hay nhị hợp.

Trên lá số: nền của tam phương tứ chính

Khi đọc một cung, người ta xem cùng lúc bốn cung: chính nó, hai cung tam hợp và cung xung chiếu. Bốn cung đó gọi là tam phương tứ chính. Ví dụ, cung Mệnh luôn tam hợp với Quan Lộc và Tài Bạch, và xung chiếu với Thiên Di. Sao ở các cung này “chiếu” về Mệnh, góp phần tạo nên bức tranh chung. Sự khác nhau giữa sao nằm trong cung và sao chiếu từ xa được giải thích ở mục nhập cung và xung cung.

Cách đọc chi tiết, gồm việc cân nhắc sức nặng của từng cung, có trong bài tam phương tứ chính khi đọc một cung. Ở đây chỉ cần nhớ: tam hợp và xung chiếu là “hình học” của lá số.

Nhị hợp ít được dùng trong việc đọc cung hơn; một số người luận có xét thêm cung nhị hợp như một nguồn hỗ trợ phụ.

Giữa các tuổi: tham khảo, không phải phán quyết

Ngoài lá số, các quan hệ này còn được dùng để so chi năm sinh với nhau hoặc với năm đang xét:

• Tuổi với tuổi. Cùng chi, tam hợp, nhị hợp thường được xem là thuận; lục xung và tứ hành xung được xem là dễ va chạm hơn. Công cụ chọn tuổi xông đất dùng chính các quan hệ này, cùng với nạp âm và thiên can, để xếp hạng các tuổi.
• Tuổi với năm. Phần luận một năm trên Đẩu Số xét chi năm với chi tuổi: lục xung, lục hợp, tam hợp, lục hại, tứ hành xung hay trùng chi. Năm trùng chi tuổi thường được gọi là phạm Thái Tuế.

Cần nói rõ: trong hôn nhân, hợp tác hay công việc, sự tôn trọng và cách hai người đối xử với nhau quan trọng hơn nhiều so với tuổi. Xung tuổi không có nghĩa là không thể sống tốt với nhau.

Ví dụ giả định: Mệnh ở Tý

Đây là một lá số giả định. Giả sử người này sinh năm Tý và Mệnh an tại Tý, có Tử Vi (bình hòa ở Tý).

• Tam hợp: Thìn và Thân. Với Mệnh ở Tý, Quan Lộc nằm ở Thìn (có Liêm Trinh, Thiên Phủ), Tài Bạch nằm ở Thân (có Vũ Khúc vượng, Thiên Tướng miếu).
• Xung chiếu: Ngọ, tức cung Thiên Di, có Tham Lang.
• Nhị hợp: Sửu, là cung Phụ Mẫu của lá số này (ở đây không có chính tinh).

Với tam phương như vậy, cách luận phổ biến sẽ nói đây là người có xu hướng tổ chức, giữ nền nếp (Tử, Phủ, Vũ, Tướng hội về), còn khi ra ngoài thì năng động, thích giao thiệp hơn (Tham Lang ở Thiên Di).

Giờ xét năm 2026 Bính Ngọ. Chi năm là Ngọ, xung với chi tuổi Tý. Lưu Thái Tuế đóng ở cung Ngọ, cũng là Thiên Di của lá số. Một cách đọc ôn hòa là: năm có nhiều chuyển động bên ngoài, đi lại, thay đổi môi trường; nên chuẩn bị kỹ trước các chuyến đi và quyết định lớn. Đó là gợi ý để chủ động, không phải điềm báo.

Xem quan hệ các cung trên lá số của bạn

Để thấy tam hợp và xung chiếu hiện ra thế nào, bạn có thể lập lá số miễn phí và chọn một cung bất kỳ, rồi tìm hai cung cách nó bốn ô và cung đối diện. Nếu muốn so hai người, công cụ tử vi tình duyên đặt hai lá số cạnh nhau để bạn có thêm góc nhìn tham khảo.

Nội dung mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.