Tử vi Việt Nam và tử vi Trung Quốc khác nhau ở đâu?

Người Việt học tử vi đôi khi tìm đọc thêm sách hoặc tài liệu của người Hoa, rồi ngạc nhiên vì thấy nhiều thứ quen mà lạ: cùng tên sao, cùng mười hai cung, nhưng cách đọc lại khác, có khi bảng an sao cũng không giống. Tử vi Việt Nam và tử vi Trung Quốc có chung một gốc, nhưng qua nhiều thế kỷ, mỗi nơi phát triển theo hướng riêng. Bài viết này so sánh vài điểm chính, với lưu ý rằng “tử vi Trung Quốc” bản thân nó cũng gồm nhiều trường phái rất khác nhau.

Tóm tắt

• Phần khung giống nhau: mười hai cung, mười bốn chính tinh, Tứ Hóa theo thiên can, đại vận theo cục.
• Lịch khác nhau: âm lịch Việt Nam tính theo UTC+7, lịch Trung Quốc theo UTC+8, nên đôi khi ngày âm lịch lệch nhau.
• Tử vi Việt Nam (Nam phái) coi trọng độ sáng của sao, cách cục, nhiều phụ tinh và Tuần, Triệt.
• Nhiều dòng ở các cộng đồng người Hoa coi trọng Tứ Hóa phi tinh theo can của từng cung, người Việt thường gọi là Bắc phái.
• Đây là khác biệt về trọng tâm, không phải chuyện bên nào đúng hơn.

Phần giống nhau

Dù học ở đâu, người học tử vi đều bắt đầu từ những điều giống nhau: an cung Mệnh theo tháng và giờ sinh, tính cục từ can chi cung Mệnh, an mười bốn chính tinh theo vị trí sao Tử Vi, đặt Tứ Hóa theo can năm sinh, chia đời người thành các đại vận mười năm. Nhờ bộ khung chung này, một người học tử vi ở Việt Nam vẫn có thể đọc hiểu phần lớn lá số do người ở nơi khác lập.

Khác biệt về lịch

Âm lịch là đầu vào của lá số. Lịch Việt Nam hiện nay xác định ngày đầu tháng theo giờ Hà Nội (UTC+7), lịch Trung Quốc theo giờ Bắc Kinh (UTC+8). Khi thời điểm trăng mới rơi gần nửa đêm, hai lịch có thể chênh nhau một ngày, và hiếm hơn có thể chênh cả tháng. Năm 1985 là ví dụ hay được nhắc: Tết ở Việt Nam sớm hơn Trung Quốc gần một tháng. Một người sinh vào những ngày như vậy sẽ có lá số khác nhau tùy dùng lịch nào. Bài vì sao mỗi trang xem tử vi cho kết quả khác nhau giải thích kỹ.

Khác biệt về bảng an sao

Có một số điểm mà sách Việt và sách Hoa không thống nhất, thậm chí sách trong cùng một nước cũng không thống nhất. Ví dụ dễ thấy nhất là bảng Tứ Hóa:

• Với can Nhâm, sách Việt thường cho Thiên Phủ hóa Khoa, trong khi nhiều sách Hoa dùng Tả Phù.
• Với can Canh, có nguồn cho Thái Âm hóa Khoa và Thiên Đồng hóa Kỵ, có nguồn đảo lại.

Ngoài Tứ Hóa, vị trí một vài phụ tinh và thứ tự một số vòng sao cũng có dị bản. Những khác biệt này nhỏ trên giấy nhưng có thể làm thay đổi cách đọc một cung. Bảng Đẩu Số dùng có trong bài cách nhớ bảng Tứ Hóa theo thiên can.

Khác biệt về trọng tâm luận giải

Tử vi Việt Nam: sao, độ sáng, cách cục

Cách luận phổ biến ở Việt Nam, thường gọi là Nam phái, chú trọng:

• Độ sáng của sao: miếu, vượng, đắc, bình hòa, hãm. Cùng một sao, sáng hay tối đổi hẳn ý nghĩa.
• Rất nhiều phụ tinh, từ các vòng Tràng Sinh, Thái Tuế, Bác Sĩ đến hàng chục sao an theo năm, tháng, ngày, giờ.
• Cách cục: các tổ hợp sao có tên gọi riêng, như Sát Phá Tham hay Tử Phủ Vũ Tướng.
• Tuần, Triệt: được coi trọng đặc biệt khi đọc một cung.
• Tiểu hạn từng năm, đặt trên nền đại vận.

Nhiều dòng ở các cộng đồng người Hoa: Tứ Hóa phi tinh

Một hướng phát triển nổi bật trong thế kỷ 20 là dùng thiên can của từng cung để “phi” bốn Hóa đến những cung khác. Từ đó có các khái niệm hóa nhập, hóa xuất, tự hóa, Kỵ xung, và việc xoay cung, lấy một cung bất kỳ làm “Mệnh” để đọc một chủ đề. Các dòng này thường ít dựa vào phụ tinh và độ sáng hơn, mà dựa vào đường đi của các Hóa. Người Việt hay gọi chung là Bắc phái, dù bên trong có nhiều trường phái khác nhau. Xem bài phi tinh là gì và Nam phái và Bắc phái.

Cũng có những dòng ở các cộng đồng người Hoa coi trọng tam hợp và cách cục, khá gần với cách đọc của Nam phái. Vì vậy, nói “tử vi Trung Quốc” như một khối thống nhất là đơn giản hóa.

Khác biệt về thuật ngữ

Người Việt gọi tên cung, tên sao bằng âm Hán Việt, nên phần lớn tên gọi giống tài liệu chữ Hán. Tuy nhiên, một số tên được dùng khác nhau: cung Nô Bộc có nơi gọi là cung Giao Hữu, cung Quan Lộc có nơi gọi là cung Sự Nghiệp. Khi đọc tài liệu từ nhiều nguồn, hãy để ý những cách gọi này để khỏi lẫn.

Đẩu Số đứng ở đâu

Lá số trên Đẩu Số an theo Nam phái, dùng âm lịch Việt Nam theo UTC+7. Ở phần vận hạn, Đẩu Số thêm lớp Tứ Hóa đại vận và lưu niên theo kỹ thuật Bắc phái, luôn ghi tiền tố “ĐV.” hoặc “L.” để bạn biết đó là lớp đọc thêm. Cách làm này giữ cấu trúc quen thuộc của tử vi Việt Nam, đồng thời tận dụng một kỹ thuật hữu ích khi xem vận theo thời gian.

Không có bên nào đúng tuyệt đối

Mỗi truyền thống là một cách nhìn được nhiều thế hệ mài giũa. Khác biệt giữa chúng cho thấy tử vi là một hệ thống sống, luôn được tranh luận và điều chỉnh, chứ không phải một bộ luật cố định. Người học có thể bắt đầu từ một truyền thống, hiểu thật kỹ, rồi tham khảo thêm truyền thống kia khi đã vững.

Hãy lập lá số để xem lá số theo cách an của Nam phái, rồi mở lịch vận hạn để thấy lớp Tứ Hóa đại vận và lưu niên được đặt lên trên.

Nội dung mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.